شیوه رفتار مناسب با معتاد یکی از مسائلی است که بسیاری از بخشهای مختلف جامعه را درگیر خود کرده است. همانطور که میدانید اعتیاد، بخشهای مختلف زندگی فرد بیمار را تحت شعاع قرار میدهد. فضای کار، فضای خانواده، فضای دوستان و امثالهم همگی موقعیتهایی است که اعتیاد روی آنها تأثیر مستقیم دارد.
افراد زیادی هستند که دوست دارند به فرد معتاد کمک کنند اما نمیدانند چگونه و باید از چه مسیری وارد شوند؛ اما یکی از مواردی که شما برای کمک کردن به بیمار اعتیاد باید بدانید این است که در درجهٔ اول خود بیمار است که باید تصمیم اولیه و اصلی را بگیرد. پس یکی از نقشهای اساسی شما، در جهت تصمیمگیری اولیه بیمار خواهد بود.
هدف از اعمال رفتار مناسب با معتاد چیست؟
در برخی از موارد هم بیمار تصمیم به ترک اعتیاد دارد؛ ولی رفتار دوستان و جامعه اطراف، باعث لغزش او میشوند. میتوان اینگونه برداشت کرد که نوع رفتار اطرافیان در استحکام تصمیم بیمار بسیار حائز اهمیت است. از این جهت اطلاع از شیوه رفتار مناسب با معتاد چیزی است که نیاز به آگاهیسازی عمومی دارد که در این مطلب قصد داریم شما را با بخشی از این شیوه رفتاری آشنا کنیم.
به این نکته توجه کنید که هر کاری که قرار است انجام دهید در جهت درمان اعتیاد بیمار است. از این رو شما باید با مراحل ترک اعتیاد حداقل آشنایی را داشته باشید. به طور مثال وقتی بیمار برای ترک هر مخدری، به مرکز ترک اعتیاد مراجعه میکند، خیلی مهم است که به اختیار خود باشد و نه به جبری که از طرف دیگران حاکم شده است. در اکثر مواقع مواردی که این اقدام با اجبار اطرافیان صورت گرفته، نتیجهبخش نبوده و حتی به بازگشت دوباره بیمار به سمت مخدر ختم شده است.
امروزه در یک کلینیک ترک اعتیاد معتبر با مشاورههای روانشناس ترک اعتیاد، تلاش بر این است که شرایط روحی و روانی بیمار به حدی برسد که تصمیمگیرنده اصلی خود او باشد. به این مسئله توجه داشته باشید که وقتی آغاز فرایند ترک اعتیاد با اجبار نباشد، اعتمادبهنفس بیمار در این مراحل بالاتر خواهد رفت؛ زیرا تصمیم گرفته شیوه زندگی خود را تغییر دهد. رفتار مناسب با معتاد موضوعی است که از ابتداییترین مراحل درمان تا آخرین مرحله، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
یکی از نکاتی که در شیوههای رفتار مناسب با معتاد باید بدانید این است که هرگز او را مجرم خطاب نکنید و رفتاری از خود نشان ندهید که او فکر کند جرمی مرتکب شده است؛ چرا که او فقط درگیر یک بیماری شده که نیاز به کمک اطرافیان دارد.
برای رفتار مناسب با معتاد باید شیوههای ترک اعتیاد را بدانید
علاوه بر رساندن بیمار به سطحی از آگاهی های مذکور، اطلاع از روشهای ترک اعتیاد نیز بسیار مهم است. همانطور که می دانید اتخاذ بهترین روش ترک اعتیاد برای بیمار شما نقش حیاتی در درمان او دارد.
از این رو آشنایی با روشهای درمان اعتیاد از سوی خانواده و اطرافیان بیمار در بسیاری از شرایط میتواند به او کمک کند؛ چرا که جنبه روانی اعتیاد میتواند عامل اصلی استمرار مصرف مخدر در فرد بیمار باشد. اکثر مخدرها این بار روانی را برای بیمار بهوجود میآورند. همچنین سوءمصرف داروهای اعتیادآور نیز از این طیف خارج نیست؛ مثلا وابستگی و اعتیاد به ریتالین در اکثر دانشجویان و قشر جوان بیشتر جنبه روانی دارد تا جسمانی.
زمانی که به همراه بیمار خود به کلینیک ترک اعتیاد مراجعه می کنید، حتماً جویای شیوه درمانی بیمار خود باشید. یکی از برنامههای مهم در یک کلینیک ترک اعتیاد، مشاوره با خانوادههای بیماران است. در این جلسات خانوادهدرمانی شما را با وظایف خود در طول دوره درمان بیشتر آشنا کرده و شیوه رفتار مناسب با فرد معتاد را با توجه به شرایط جسمی و روحی او به شما آموزش میدهند.
نقش خانواده در مراحل درمان اعتیاد را بدانید
زمانی که بیمار از حمایت خانواده خود در فرایند درمان برخوردار باشد، مسلماً وضعیت روحی او با چالش کمتری مواجه خواهد شد. بهعنوانمثال اگر درگیر ترک شیشه عزیزان خود هستید، طبیعی است که فشار روحی و روانی زیادی را متحمل خواهید شد. اما این موضوع خیلی مهم است که این فشار روانی را چگونه کنترل کنید.
در این زمینه خانوادهها میبایست از نحوه رفتار مناسب با معتاد در بازههای زمانی مختلف آگاهی داشته باشند. متأسفانه برای برخی از خانوادهها اعمال رفتار حمایتی کمی سخت است که این خود یکی از موانع مهم در فرایند درمان اعتیاد است.
در ذیل به برخی از بایدها و نبایدهای رفتاری با بیمار درگیر اعتیاد میپردازیم:
- بههیچوجه تا زمانی که بیمار شما قبول نکرده است که به مواد مخدر اعتیاد دارد، از لفظ “بیمار” برای او استفاده نکنید؛ زیرا بهکاربردن این صفت بهشدت اثر منفی دارد. همین که بداند درگیر اعتیاد است و بهتنهایی نمیتواند از آن خلاص شود، کافیست.
- هیچوقت به فرد بیمار توهین نکنید، استفاده از کلمات تحقیرآمیز وضعیت روحی بیمار را تضعیف کرده و مقاومت او در برابر درمان را بیشتر خواهد کرد. هرگز فکر نکنید که این کار نشاندهندهٔ نگرانی شما نسبت به بیمار است. بهکاربردن الفاظ توهینآمیز نهتنها شیوه رفتار مناسب با معتاد نیست؛ بلکه از اشتباهات رایج خانوادهها میباشد.
- با بیمار درگیر اعتیاد قهر نکنید. قطع ارتباط با معتاد احساس طرد شدن را در او تقویت میکند و همین عامل باعث ایجاد تنش داخلی در او میشود. البته این بدان معنی نیست که شما رفتارهای بیمار خود را تأیید کنید. فقط سعی میکنید که در مسیر ترک اعتیاد او را همراهی کنید.
- اجبار کردن موارد مراقبتی نیز برای بیمار میتواند اثرات منفی داشته باشد. در این شرایط بیمار فکر میکند که اطرافیان او بیشتر به فکر خودشان هستند.
- صبر داشته باشید، ترک اعتیاد مثل سرماخوردگی نیست که بیمار به سرعت بهبود یابد. هیچوقت با عجله و شتابزده عمل نکنید و در حمایت از او حوصله داشته باشید.
تمام موارد ذکر شده برای این است که شما حمایت خود را به بیمار اعتیاد نشان دهید. اینکه او بداند در مسیر ترک اعتیاد تنها نخواهد بود، فرایند درمان اعتیاد را تسهیل و تسریع میبخشد. اما توجه داشته باشید که حمایت شما نباید به نحوی باشد که فرد معتاد به اشتباه فکر کند که شما با اعتیاد او مشکلی ندارید! شیوه رفتار مناسب با معتاد باید بهگونهای باشد که بیمار متوجه شود که سلامتیاش برای اطرافیان مهم است.
از ویژگیهای مرکز ترک اعتیاد طلوع میتوان به بخش بستری مجزا برای بانوان و آقایان، بهترین امکانات رفاهی، ورزشی، تفریحی، بیمارستانی و بخش ICU، ویزیت بالینی روزانه، خدمات درمانی شبانهروزی و پیگیریهای بعد از درمان اشاره نمود. هدف اصلی ما رعایت منشور حقوق بیمار و خانواده وی است تا به کمک بهترین امکانات درمانی و رفاهی، شرایط بینظیری جهت درمان بیمار فراهم آوریم.
سؤالات متداول
1. آیا اجبار بیمار به ترک اعتیاد نتیجهبخش است؟
خیر، ترک اجباری معمولاً موفق نیست و باعث بازگشت بیمار به مصرف مواد میشود.
2. نقش خانواده در روند درمان اعتیاد چیست؟
خانواده با حمایت، رفتار صحیح و آگاهی از شیوههای درمان، نقش مهمی در موفقیت ترک اعتیاد دارند.
3. چه رفتاری باعث تقویت روحیه فرد معتاد در مسیر درمان میشود؟
رفتار محترمانه، پرهیز از توهین و تحقیر، همراهی بدون قضاوت و حفظ ارتباط عاطفی باعث افزایش اعتمادبهنفس و انگیزه بیمار برای ادامه درمان میشود.
منابع:
Helping Someone with a Drug Addiction
Family Therapy for Substance Use Disorders and Addiction Recovery
